Media


Onderzoek 3e herhaalmeting woonwagenstandplaatsen in Nederland 

23 april 2026

Op 23 april 2026 heeft Minister  Elanor Boekholt-O’Sullivan van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening (Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening)  de Tweede Kamer geinformeerd over de 3e Herhaalmeting Woonwagenstandplaatsen (RIGO 2026)in Nederland. De 1e herhaalmeting woonwagenstandplaatsen heeft plaatsgevonden in 2021 onder minister Ollongren en de  2e herhaalmeting woonwagenstandplaatsen onder Minister De Jonge (Binnenlandse Zaken)

                     Alblasserdam Vlietbaan

Sinds 2022 zijn er maar 99 standplaatsen bijgekomen.

Het aantal woonwagenstandplaatsen is de afgelopen drie jaar licht gegroeid. In 2025 waren er in totaal 8.875 standplaatsen, 99 meer dan in 2022. De groei blijft daarmee achter bij de voorspelling. Gemeenten verwachten de komende 2 jaar wel met 340 nieuwe standplaatsen te komen. Dat lijkt meer wensdenken als je kijkt naar de gemeentelijke praktijk in de afgelopen 8 jaar sinds in 2018 het nieuwe  Beleidskader gemeentelijk standplaatsen is vastgesteld. De conclusie luidt opnieuw dat de beloofde extra standplaatsen niet zijn waargemaakt. De 99 nieuwe plekken zijn een druppel op de gloeiende plaat. Om de plannen voor nieuwe standplaatsen te realiseren, ondersteunt het Rijk gemeenten met financiering. Per standplaats is sinds 2026 een bijdrage van € 7.000 beschikbaar vanuit de Realisatiestimulans. Die beperkte bijdrage zal de gemeenten niet over de streep trekken om extra hun best te doen om woonwagenstandplaatsen te bouwen. Gemeenten gaven in 2023  een aantal reden aan, waarom het zo moeizaam verloopt. In een artikel van Binnenlands Bestuur van 18 mei 2023  benoemenen gemeenten vooral de onrendabele exploitatie van woonwagenstandplaatsen en de gemeentelijke mogelijkheden om geschikte locaties te vinden om standplaatsen te realiseren. 

Van 285 deelnemende gemeenten aan het onderzoek hebben ten minste 113 gemeenten aangegeven, dat zij plannen hebben om 1.430 standplaatsen te realiseren. De onderzoekers geven aan dat in de praktijk blijkt dat die uitbreiding echter vaak erg complex is. Gemeenten aan dat zij nog steeds aanlopen tegen juridische procedures, overbelasting van het elektriciteitsnet , hoge kosten, beperkte beschikbare locaties en capaciteitsvraagstukken. Ook vraagt deze bijzondere woonvorm om specifieke kennis en expertise, die ze vaak zelf niet in huis hebben, waardoor ze dure adviseurs en bureau’s moeten inhuren.

                Nijmegen Teersdijk

Gemengde reacties van woonwagenorganisaties

Het rapport is ook nu weer voorgelegd aan vertegenwoordigers van woonwagenbewoners.:Vereniging Behoud Woonwagencultuur in Nederland (VBWN) en  met Sabina Achterbergh van Woonwagen Belangen Nederland (WWBN). Vanuit Woonwagenwijzer hebben wij via Sabina eveneens een aantal kanttekeningen ingebracht. In het rapport zijn de reacties als bijlage opgenomen.

Stenen woningen op standplaatsen 

Gemeenten hebben zich bij het vaststellen van het huisvestingsbeleid voor woonwagenbewoners  te houden aan de Grondwet en de internationale verdragsbepalingen m.b.t. de mensenrechten. In het Beleidskader gemeentelijk woonwagen-standplaatsenbeleid uit 2018 is daarom expliciet vastgelegd dat de woonwagen en het wonen in groepsverband voor woonwagenbewoners op grond van mensenrechten de huisvestingvorm die past bij hun cultuur. Het is gemeenten of woningcorporaties sindsdien niet meer toegestaan zonder instemming van bewoners om huizen, stenen woning of woonwagenwoningen als alternatieve huisvesting aan te bieden. 

Gemeenten geven in de enquête aan dat het grootste deel van de woonwagens een koopwoonwagen betreft (78%). Deze koopwoonwagens staan grotendeels op huurstandplaatsen.

De term koopwoonwagen is te algemeen. Een belangrijk deel van deze koopwoonwagens bestaat uit voormalige afgeschreven VROM-huurwoonwagens en vervangende woonwagens met een in vergelijking met koopwoningen een relatief korte levensduur. Op termijn zullen ze vervangen moeten worden door duurzamere woonwagens, waarvoor echter geen of beperkte hypothecaire financiering is te verkrijgen. Weliswaar zijn in 2026 de verschillen van maximaal te verkrijgen hypotheekgarantie voor alle woonvormen (woning, woonboot,woonwagen) vervallen, echter er zijn nog steedsgeen banken bereid om een hypotheek te verstrekken voor woonwagens.

Verkoop (huur) standplaatsen

Er ontbreekt inzicht in de bereidheid van gemeenten en corporaties om huurstandplaatsen te verkopen aan woonwagenbewoners. Er is een te groot verschil tussen de verhouding eigendom grond/kavel/standplaats tussen woningen en woonwagens.

                  Beukbergen 

Tijdelijke mantelzorg-startersstandplaatsen 

Er ontbreekt inzicht in de wenselijkheid, mogelijkheid of ontbreken van een mantelzorgwoonwagen of starterswoonwagen voor een tijdelijke periode zoals die ook mogelijk is/wordt voor woningen in situaties, waarin toereikende kavelruimte beschikbaar is.

Ontbreken van inventarisatie van de behoefte aan standplaatsen

Het onderzoek geeft geen antwoord op de vraag wat de behoefte is aan standplaatsen in Nederland. Er is wel onderzocht of gemeenten een behoefteonderzoek hebben gedaan of er belangstelling is in hun gemeente of regio voor nieuwe standplaatsen. Het blijkt dat circa 60% van de responderende gemeenten heeft de behoefte onderzocht of is hiermee bezig (vorige keer was dit 55%). Ook het aantal gemeenten dat beleid heeft geformuleerd ten aanzien van standplaatsen is toegenomen (49% t.o.v. 38%).

Geschat tekort aan standplaatsen ontbreekt in het onderzoek

De vertegenwoordigers geven aan in het onderzoek het beeld te missen van de huidige behoefte aan standplaatsen. In 2023 hebben de bewonersorganisaties grove schattingen gemaakt.De VBWN, stelt dat Nederland circa 4 à 5.000 standplaatsen tekort komt. Door WWBN wordt de behoefte aan standplaatsen nog een stuk hoger ingeschat. De voorzitter haalt aan dat, toen de Woonwagenwet in 1999 beëindigd werd, uit onderzoek bleek dat er op dat moment een behoefte aan 3.000 standplaatsen was. In de periode 1999-2018 werden volgens WWBN onder het ‘uitsterfbeleid’ van het Rijk en gemeenten bijna 3.000 standplaatsen verwijderd. Door natuurlijke aanwas zou het totale tekort volgens WWBN inmiddels zo’n 8.000 standplaatsen betreffen. Deze uitbreidingsbehoefte ligt in lijn met de verhouding die regelmatig in lokale behoefte-onderzoeken naar voren komt: ten opzichte van het bestaande aantal standplaatsen komt hierin geregeld een uitbreidingsbehoefte naar voren van 70 tot 90% van het aantal bestaande standplaatsen.

 

De herhaalmeting en de brief van de minsiter zijn ook hieronder te downloaden.

 

 

woonwagenwijzer7